Kiranpatham — Volume I — Swecchaa Kavitvamu

విధ్వంసానికి స్వేచ్ఛతో సాహసం సరిపోతుంది నిర్మాణానికి స్వేచ్ఛలో సంకల్పం అవసరం పచ్చని కొమ్మ నుండి పుష్పాలు! ఎన్ని రంగుల్లోనో! నిలిచిన రాయి, పలకదు! మనిషిలో మనిషిని పలకరిస్తుంది విసిరిన రాయి, గది అద్దాల్ని గల గల మాట్లాడిస్తుంది ఎగిరిన రాయి, ఫాలంపై విధి చిత్రాల్ని బయట పెడుతుంది భవిష్యత్తుకు ప్రవేశ ద్వారం ఒకటే! ఉదార ప్రజాస్వామ్య వాస్తవం.

X. కిరణపథం

(2002) 1. స్వేచ్ఛకు సిగ్నల్ 2. స్విచ్ ఆన్ మాదిరాజు రంగారావుఇది సెప్టెంబర్ పదకొండు 2001 న W.T.O. (U.S.A.) పై ఉగ్రవాదభీభత్స చర్యకు క్షతులైన హతులైన వివిధ దేశాలకు చెందిన మానవ బృందం విషాదస్మృతికి చిహ్నంగా అంకితం I. స్వేచ్ఛకు సిగ్నల్ 1) విషాదపర్వం సెప్టెంబర్ పదకొండు కిరణపథం పుట 1. 2. చెదరిన సంకేతం 3. మసిబట్టిన అద్దంలో 4. ఇపుడు కావలసింది 5. విధ్వంసం నుండి నిర్మాణానికి

2) కిరణ పర్వం 6. సమాజం నాలో బంధువై, భాగమై 7. ఆగని గమనం 8. కథలో ఘట్టం 9. స్క్వేర్ లేబుల్కై 10. ప్రగతిలహరి 11. స్వప్నం - నిజం 12. ఎన్నటికీ జ్ఞాపకం చేస్తుంది 13. అందీ అందని పక్షియై 14. స్వేచ్చకు సిగ్నెల్ II. కిరణ పథం 3) స్విచ్ ఆన్ 15. గమ్యం నుండి గమ్యానికి 16. సమయ మేఘం 17. ఆయుధం చివర ఓ పూవుర్వి

18. చీకటి చరణం క్రింద 19. దొరకని వెలుగు 20. జనదర్పణం ముందు 21. రణం రణ సదృశం 22. బొమ్మతో అనుబంధం 23. ప్రతిరోజు 24. స్పందనతో 25. కొత్త జగం 26. సృజన కిరణం 657634 Smt. Haritha Madiraju, Devulapalli కావ్య పరిచయం స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్, సంపుటిలో విషాద పర్వంలో అయిదు కవితలూ, W.T.O. (U.S.A.) పై ఉగ్రవాద భీభత్స చర్యనూ దాని ప్రభావ పర్యవసానాన్నీ వస్తువుగా స్వీకరించి వ్రాసినవి. ఏ సమ చర్య అయినా విషమ చర్య అయినా 'రణ'మైనా, 'వేట' అయినా, పరిమితుల్ని దాటకూడదు. ప్రజల స్థితినీ గమనించాలిసి ఉంది. క్లిష్టస్థితిలో ఉదార గుణంతో మానవతా స్పందనంతో, మానవీయ భావనతో వర్తించడం అవసరం. దీనితోనే వ్యక్తి వికాసం సమాజ సౌభాగ్యం సాధ్యం. దీనికి వైజ్ఞానిక సాంకేతిక విజయాలు జోడింపబడాలి, అపుడే సమగ్ర వికాసం సాధ్యం. కిరణ పర్వంలో తొమ్మిది కవితలు సమాజంలో ఎ) ఒక విధం ప్రస్తుతం నెలకొన్న హింసనూ అలజడినీ అశాంతినీ మితిమీరిన విపరీత ఉగ్రవాద ధోరణుల్నీ దృష్టిలో పెట్టుకొనీ, బి) మరోవిధం, మనిషిలో సృజన శక్తినీ నిర్మాణగుణాన్నీ స్వేచ్ఛా ప్రియత్వాన్నీ భావిస్తూ వ్రాసినవి. “స్క్వేర్” కవితలో చివర ఇది సూచితమైంది. మొత్తం మీద ఈ భాగంలో 1) సామాజిక వాస్తవికత, 2) వ్యక్తి మనోరూపం వివిధ స్థాయిల్లో చిత్రితమయినాయి. ఇక కవిత్వానికి వస్తే ఒక్కొక్క కవితలో అభివ్యక్తిలో నిర్మాణంలో వైవిధ్యం ఉంది. ఇది ప్రత్యేకతను భావింపజేస్తూంది. చివరి కవిత,

“స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్” ఆదర్శానికి అద్దం పడుతూంది. కిరణం స్వేచ్ఛకు సంకేతం, ఇంకా వివేకానికీ వికాసానికీ విశ్వప్రేమకు చిహ్నంగాను ఉంది. ఈ కావ్యం వర్తమాన స్థితిగతులకు స్పందనగా వ్యక్తీ సమాజ స్థాయిల్లో మానుషీయం మరియు మానవతా చిత్రణంతో ఆకర్షిస్తుంది. “స్విచ్ ఆన్” సృజనాత్మకమైన నిర్మాణాత్మకమైన ఆలోచనకూ క్రియనూ ప్రోత్సహించే బలపరచే రచన ప్రజాస్వామ్య భావనాయుతమైందీ. Detroit, Michigan, U.S.A. 2-3-2002 - హరిత635

I. స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్

1. విషాద పర్వం మరపు రాని విషాద స్మృతులను భద్ర పరచిన కాప్సెల్ ఇరవై ఒకటో శతాబ్ది సెప్టెంబర్ పదకొండో తేది అమానుష ఘన వల్లి ధాటికి మానవీయం వణకింది మారణ కాండ చరిత్రకు కొత్త నడత నేర్పుతూంది. విమాన యానాఘాతంతో ఫేన పంక్తుల్లా కూలిన టవర్్స! లేచిన ధూమ గణం అడుగున, రక్త సిక్త మృత్యు చిత్రం ముక్కలు! బయటపడే భయ విలయ రూపం, చేతి కందని నీడలా కదులుతూంది. గాలిని చీలుస్తూ ఆర్త రవం సంకులమై కీర్ణమై విషమ శ్వాసతో సమాజం క్షణం నిస్తబ్ధ మయింది. మనిషిలో నవ యుగ సంస్కృతి క్షత మయినట్లుంది వికాస సదనం బదులు భీభత్స వాటిక ఎదురవుతూంది. మనిషికి మనిషి భయం, తలపులో అనుమానంతో సుదీర్ఘ రణ సంకల్పానికి బీజ భూత మవుతూంది ఈ శతాబ్ది ఆరంభం రణ నీతి చరిత్రలో బాంబింగ్ వ్యూహంతో, గగన తలం నుండి

వేటకు శ్రీకారం జరుగుతూంది.

1. సెప్టెంబర్ పదకొండు రహస్య చరణాలపై కదలే అగ్ని నుండి ధూమ పంక్తి జనం కళ్ళు మూసేస్తూంది. పరిసరాల్ని కలుషితం చేస్తూంది. కొన్ని తేదీలు దారిలో వెలుతురు మైలు రాళ్ళను తలపిస్తాయి కొన్ని తేదీలు దారిలో చీకటి తోరణాల్ని నిర్మిస్తాయి.636 మనిషి నుండి లేచిన నీడ పెరిగి మనిషిలో వెలుగును మ్రింగేయ జూస్తూంది. దీన్ని తుద ముట్టించేందుకు, మూలం ఏ గుహలో దాగిందీ తెలీడం లేదు. గాలి స్తంభించింది వెలుగు మాసి చీలికలై పేలికలయినట్లుంది ఉండి ఉండి ఉగ్రవాదం నవ మారణ హేలకై, స్థలం నుండి స్థలానికి వేదిక మారుస్తూంది, బాధను పంచుతూంది. ఇపుడు ముందున్న మొట్ట మొదటి పని, కోలాహల జనం కన్నీటి వంతెన దాటడం. నిటారుగా నిల్చిన నవ మానవ వికాస చిహ్నం తల తీసిన గాయంతో క్రుంగి శిథిల మయింది గడ్డ కట్టిన జలం అప్ ఘన స్థానం చలి రంపం కొనలు కొండలూ, మౌఢ్యం దిగిన ఆటవిక నిలయం క్షిపణి దాడికీ మృత్యు కీలకూ, అనల ధానిక అయినా కన్నీటి చెరువయినా సామాజిక చలనంలో మనిషే మానవతకు మానిక. మంచు నుండి సూర్యుని రింఛోళిలా బాధ నుండి జీవితం తేరుకోవలసి ఉంది మానవత నుండి తొలగే మంటల్ని తొడుక్కొనీ అన్వేషణలో దొరకని 'నిజం', వాస్తవానికి నిశీథి చంద్రరేఖ వలె ఉంది. 'నిజం' మనిషికో విధంగా మితమైంది. విద్రోహం నుండి ముక్తమై కన్పించిన లిప్త,

ఎదలో వజ్రమై తళుక్కు మంటుంది.

2. చెదరిన సంకేతం నీలి ముసుగు క్షణం తొలగుతుంది, అంతలోనే మళ్ళీ కమ్మేస్తుంది. నిజానికీ రహస్యానికి పగలూ రాత్రీ భేదం లేదు. ఎంతటి విషాదంలోను సమాజం తలుపులు మూతబడవు రహస్యంలో 'చేదు నిజం'కై అన్వేషణ ఆగదు, అభియానంలో. బ్లాంక్ పేపర్లా రోజు పరచుకుంటూ పోతుంది, దీనిపై ఒక్కో లిపీ, వివిధ వర్ణ చిత్రాలే కాదు, గాయాలూ చోటు చేసుకుంటాయి. మౌన సంధ్య సందేహాన్ని దాచేస్తూంది అమానుష దృశ్యంలో భీభత్సం కరుణగా మారుతూంది. మనిషిలో మనిషి ఇప్పుడు! ఎగసి కదలే జల కణ రూపంలో నడిచేను. గాయం స్మృతులకు అద్దం వలె ఉంది గాయం ఆలోచనకు పదును పెడుతూంది ఎట్టెదుట మానవ వికాస చిహ్నం చెదరినా తొలగినా ఎదలో మానవత చివురిస్తేనే! సుమిస్తేనే భవితవ్యం. ఇది శప్త భూమి సుప్త ఖండం! ఘన పర్వత స్థానం నడుమ నడుమ! మెలకువ గుర్తుగా పచ్చని శకలాలు! ఇక్కడ పూర్వ యుగ రణ దాహం ధగధగలాడుతూంది చేతిలో కత్తి చివర చంద్ర రేఖ తళతళలాడుతూంది. చరిత్ర ప్రజలదీ, చివర సిగ్నేచర్ ఏ ఒక్కరిదో! నియంతదీ. ఈ భూమి ఆకాశం గాలీ నీరూ వెలుగు తనదే నన్నట్లుంది. అసహనం క్రౌర్యం మౌఢ్యంతో సాగే రణం మరణం పణమైంది, ఇప్పట్లో ముగిసేట్టు లేదు.

3. మసిబట్టిన అద్దంలో గోడ చాటు నుండి ఆయుధాలు ప్రేలేను.

బండ మాటు నుండి బాంబులు దూకేను. తాలిబాన్ శాసన కారాగారంలో ప్రజలు స్వేచ్ఛకై దిశలు చూచే ఎగర్లేని పక్షులు చేతులు కట్టేసినట్లు ఆకుల్లా కదలేరు కాళ్ళకు గొలుసేసినట్లు బండల్లా నిలిచేరు. హింస ఇచట పాలనలో భాగమయింది శాంతి ఇపుడు రణంలో మరణం తరవాతే నన్నట్లుంది మానవత మసి బట్టిన అద్దంలో బింబంలా ఉంది. మనిషితో మనిషి కలిసి బ్రతకడం తెలీని వాదం మనిషిని మనిషి వేటకు పురికొల్పే నీ సమయం. అగ్ర రాజ్య నీతిలో వేటకు గురైన తాలిబాన్లు కొండల్లోకీ గుహల్లోకీ ఇనుప గుండ్లలా దొరలేరు. కత్తుల పందిరి కింద మానుషీయం అదృశ్యమయింది. ప్రతి దిశలో దగ్గ దృశ్యం వికలమైన సంధ్యా చిత్రం వలె ఉంది. మతం పేర రణంతో చెలరేగే మారణేతిహాసంలో చివరనైనా మానవతా పర్వం ధ్వనిస్తేనే అందం. తలుపులు తెరచిన ద్వారం నుండి కాకుండా కిటికీ నుండి దూకుతుందీ ఉగ్రవాద రూపం నాగరక ప్రపంచానికి దూరంగా స్థిరత లేని శిలా జీవనం, కొండల్లో కోరుతూంది రహస్య నివేశనం. సమాజాన్ని ఖండ ఖండాలుగా హింసించే తీవ్రవాదం

4. ఇపుడు దాటాలిసింది ఉన్మాదం కన్నా తుపానుకున్నా భూకంపం కన్నా భయదమైంది ఇది వెన్నెముక లేని అమానుష రహస్య ప్రకారం దీని నీడలు మృత్యువును మోస్తూ పోతాయి.ఊహలో ఉన్న వెలుగు కాస్తా దూరమవుతూ

పోతుంది

వేడి వేడి చూపుకి కిరణ కిరణం వంగిపోతుంది నీడకీ వెలుక్కీ మధ్య అఖాతం క్రోధానలంతో నిండిపోవడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. అమావాస్య స్తంభంలా ఉన్న ఈ చిరు జగత్తులో

గోరంచు చంద్ర రేఖ ఒకటే వెలుగూ! ఆదర్శం! ఆటవికమూ సాహసమూ ఇక్కడ ఆకట్టే అలంకారాలు సౌభాగ్యమూ సంస్కారమూ ఇక్కడ చెల్లని నాణాలు. ఆధునికతను దగ్గరికి రానీయని అగ్ని వృక్షం దూర దూరాన స్వేచ్ఛను మంటల సైగలతో ఆపేస్తూంది. ఇపుడు దాటాలిసింది, ఉగ్రవాదం సుడిగాలిలో, అగ్రశక్తి పిడుగు దాడిలో గాయాల మంటలతో కన్నీటి అలలతో కథలై చిక్కిన కరుణ దృశ్య పరంపరనూ, ముక్కలైన మానుషీయాన్నీ. నేలపై నెత్తురు మరకల్ని తుడుస్తూ నడచిన బుద్ధ మూర్తి శిరస్సుపై ఇపుడు అనలాభిషేకం

5. విధ్వంసం నుండి నిర్మాణానికి భయంతో ఊగే రాత్రికన్నా పెద్ద సైజు నీడలా అనుమానం, మనసును భయదంగా వేటాడుతూంది. విషాద పర్వంలో సమస్య పొడవునా దారి నిప్పు కణాలు పొదిగిన కార్పెట్లా ఉంది. నిర్మాణ చరణంలో నవ ప్రపంచ సంస్కృతి పచ్చని ఊహ పరచిన ప్రగతి దారినే. ప్రతి శ్వాస చివర ఒక్కొక ఆకు కదలుతుంది తరు తరువై వనమై జీవితం విస్తరించాలనే!640 సమయం పలు రంగుల్లో ఉరి త్రాడు పేనుతూంది విధ్వంసానికీ నిర్మాణానికీ అంతరం! దారం దూరే సూది బెజ్జం! ఆరోహణకు ప్రతి రూపం! ఎతెన టవర్! పైన మబ్బుతో చేతులు కలిసినా, మబ్బులో మెరుపులో చూపులు నిలిపినా వాజ్లో ఒక్కో రంగు గులాబితోనే పూర్ణత!

2. కిరణ పర్వం విషాద పర్వంలో నేనే కాదు నీవూ కన్పిస్తావు బంధువై.

నాలో కిరణాల తీగెలపై ఆత్మీయ స్వరం నాలో సముద్రం అలలపై సమాజ స్వరం. వ్యక్తి ఆర్తి నుండి జనాక్రోశం దాకా

6. సమాజం నాలో బంధువై, భాగమై ఒక్కో లిప్త అగ్నికి సమిధయై ఆగ్రహం ప్రదర్శిస్తోంది. మనిషిలో మానవత అనుభవంలో కాంతిని దర్శింపజేస్తోంది. మనస్సుకు హఠాత్తుగా ఎగిరే రెక్కలు రావడం సహజం. ఎదురైన ముఖంలో ముఖం శాంతి చిత్రాన్ని గీయాలను కుంటూంది. కలిసే చూపులతో చూపులు స్నేహ మాలను కట్టాలను కుంటాయి. స్వేచ్ఛ కోసం రాతి గోడల్ని కూలుస్తూ పోయే స్వేచ్ఛ కోసం ఇనుప కంచెల్ని తొలగిస్తూ పోయే అభియానంలో నాతో పాటు నీవూ కన్పిస్తావు, భాగమై.641 అగ్ని కణాల్నీ ఎర్ర గులాబీల్నీ గుర్తించడమే కష్టం, గుర్తించే లోపల చేతులు కాలినా ఆశ్చర్యం లేదు వాస్తవంలో అంతో ఇంతో ప్రమాదాల్నీ భరించక తప్పదు. ఈ యాత్రకు విరామం లేదు, విసుగు అసలే లేదు దూరాన మైదానం ఆకాశం కలిసిన దృశ్యం! విశ్వం నా చూపుడు వేలుపై నిలిచి నట్లుంది! ఉన్మాదం ఏ రూపంలో ఉన్నా అద్దంపై రాయి విసిరినట్లే. విస్ఫోటం ఏ విధం అయినా సమాజం వికలం కాక తప్పదు. గతంలో పురా రూపాల అవశేషాలపై మతంతో స్వప్న రాజ్యం నిర్మించాలనుకోవడం భ్రమ! మంచు కొండపై ఏకాంతం భగ్న మవుతుందనీ మేఘ గర్జనం నిలవదు; పిడుగుపాటు ఆగదు! ఇసుక తిన్నెపై అమరిక ఛిన్నమవుతుందనీ గాలి వేగం తగ్గదు, ప్రవాహ గమనం ఆగదు. ఎత్తు వేసాన పాచిక విసిరాక, సమయం,

మెడలో పూల దండ వేయొచ్చు, సర్పాన్నీ విసరొచ్చు! ప్రతి చర్యనూ డాలర్తో డమ్మీతో ముడిపెడితే పరిహాసం ఆడిస్తుంది ప్రతి మాటనూ కోడ్తో, కథతో సరిపెడితే సందర్భం వికటిస్తుంది! పయనంలో యశస్తంభం మైలు రాయిని కప్పేస్తుంది! చేదు నిజాలూ, చెదరిని నిజాలూ పయనాన్ని నిలిపేస్తాయి! దారిలో, చక్రం కింద పడిన మనిషి ఆర్తీ ఉంది! దారినే, చక్రాన్ని నిలిపి ప్రశ్నించే మనిషి క్రోధమూ ఉంది!

7. ఆగని గమనం గోడలూ కిటికీలూ ద్వారాలూ తొలగిపోతూ దూరమయ్యే అవకాశంతో ఆయతం! ఒక్కో ఆవాసం మారుతూ పోతూంటుంది. నాతో పాటు నీవూ అంటే! సమాజ రేఖలో చలన బిందు రూపాలం ఎక్కడి కక్కడ గోడలూ కిటికీలూ ద్వారాలతో నివాసం! ఏ రోజు కారోజు కథలో ఘట్టాన్ని లంఘిస్తున్నట్లుంది. దేని కది అనుభవంలో సముద్రం. ఒక్కో సమయం నేలపై నడుస్తున్నా జల తలాన్ని ఎదుర్కోవలసి వస్తుంది. ఇదో విరోధాభాస! జీవితంలో సహజమైందీ. కరుణో! ఆనందమో! ఏదైనా కొసమెరుపు బాష్ప జలమే! ఊపిరిలో ఉత్సాహంలో మెత్తని అనల ముందనీ తెలుసు! వీరమో రౌద్రమో! ఏదైనా ఆకృతిలో అనల ప్రకాశమే! మానవ కథా మూలం లేంది ఏ సృజనకు శాఖారూపం లేదు. పగలూ రాత్రీ ప్రతి రోజూ నిరంతరం మెలకువ తీరం నుండి నిదుర తీరానికీ, నిదుర తీరం నుండి మెలకువ తీరానికీ, చేరుకోవడంలో ఓ చదరంగం ఆట ఉంది! ఇదో సమయజలం! ఎక్కడో ఈదేసి వదలేది కాదు.

ఇదో శ్వాస సూత్రం! ఎక్కడో ఆపేసి! వదలేది కాదు. నేలపై నడక భౌతికాన్ని తలపిస్తుంది. జలంలో ఈత మానసాన్ని బింబిస్తుంది. ఎప్పటి కపుడు ముందు కొచ్చే అలల్లా ప్రజలు! దేనికది ఒడ్డున మరలే అలల్లా చరిత్ర పుటలు!

8. కథలో ఘట్టం మనిషి మనిషి చర్యతో ప్రతిచర్యతో కొత్త కథ! ఇదో మ్యూజియంలో భద్ర పరచేదీ కాదు, నా అడుగులు! చరిత్ర పుటలు! నా చలనం! సమాజ హృదయం పగటి తీర యానానికి ముగింపు? ముందున్న భవిష్యత్తులోనే! రాత్రి తీర యానానికి ముగింపు? వెనకున్న అద్దంలోనే! బొమ్మను చూస్తూంటే, మూర్తిని చూస్తూంటే

9. స్కేర్ లేబులై స్మృతులు సాలీడు పటంలా అల్లుకుంటాయి. అల్లిక నుండి మనస్సు అవలీలగా బయటపడుతుంది. రబ్బరు బొమ్మను! ఒత్తితే కీచుమంటుంది! మట్టిబొమ్మ కింద పడితే ముక్క లవుతుంది! లోహ విగ్రహం! మనిషి శక్తిని పరీక్షిస్తుంది! బంగరు బొమ్మ ఆశకు ఆయువు నిస్తుంది! సమాజ చలనంలో వేగంతో ఆకర్షణతో ఇవి మూర్తం నుండి అమూర్తానికి పయనింప జేస్తాయి. పైకి వెళ్ళే కొద్దీ భావ ప్రపంచం దగ్గరవుతుంది. కిందికొచ్చే కొద్దీ వస్తు ప్రపంచం దగ్గరవుతుంది. ప్రతి మెట్టుపై సాలభంజిక ప్రశ్న ఉండనే ఉంది పరీక్షకు నిలిస్తేనే ఎవరికైనా సింహాసనం దక్కేది! మరో బొమ్మ! ఎర్ర టోపి పెట్టుకొన్న రైఫిల్ లేబులై ఆరాటం! చిరు పోటీ! స్క్వేర్లో స్వేచ్ఛగా.

మరో బొమ్మ! తెల్ల శాలువ కప్పుకున్న వయొలిన్! విమానాన్నో విగ్రహాన్నో పేల్చేస్తే ఆదర్శం అంతం కాదు చిత్రాన్ని తగలేస్తే ఆ రూపంపై ఆలోచన తొలగి పోదు వ్యక్తిని హతమారిస్తే నవ సమాజం వచ్చి వాలదు.

10. ప్రగతి లహరి ఉత్సాహం అంగారమయితే ఉద్యమాని కవసరమే, కాని ఉదగ్రమైన అంగారానికి విచక్షణ! శూన్యం! గమనంలో అంగారానికి నియంత్రణ మవసరం. అవని ఆకాశం నది సముద్రం! చెట్టు పూవూ ఫలం! దేని కది సమగ్రం! మనిషి మనిషి స్వతంత్రం! సహ యోగం ప్రకృతి సహజం; సహభావం సమాజావసరం. ఇసుకలో ఇంకి పోయే ప్రవాహం జీవనది కాలేదు. సూర్యరశ్మికి ఎండిపోయే చెట్టు, ఎంతటిదైనా పూవూ పండే కాదు, నీడనూ సరిగా ఇవ్వలేదు. నిద్రించే హిమ శిలల్ని లేపి కిరణం నేలపై పాపల్లా చిరు అడుగు లేయిస్తుంది. సరి కొత్త తరం ప్రగతి లహరి అవుతుంది. అనల దృష్టి మాడ్చేస్తుంది; శాంతి వచనం మార్చేస్తుంది. దుఃఖంలో కన్న హృదయం హింసలో ముక్క లవుతుంది. మారణకాండలో సమాజం! వెనక్కి తరలే ప్రవాహం! ఈ భూమిపై తోటకీ పొలానికీ ఆపద లేదు బ్రతుక్కి ఆధార రూపాన్ని ఏ నాగరకత కోల్పోదు. ఎపుడో కాలి బాటన అరి కాలిలో దిగిన ముల్లు ఇప్పటికీ సొరుగులో పొట్లంలో భద్రంగా ఉంది. నగరంలో ఫె ఓవర్ అందాన్ని బంధించిన నిర్మాణం స్థలాన్నీ కాలాన్నీ జయించే మానవ శక్తికి చిహ్నం. ఇపుడు సిమెంట్ రోడ్పై పాద రక్షలతో నడచే నాలో ముళ్ళతో గులాబి ముద్ర ఉండనే ఉంది. చెట్టు పాతదే! పూవు కొత్తదీ నది పాతదే! లహరి కొత్తదీ వ్యాపారం పాతదే! ఎదుర్కొనే సాధనం కొత్తది.

వ్యవహారం పాతదే! చేరాలిసిన గమ్యం కొత్తది. -

11. స్వప్నం – నిజం వస్తువులో కొత్తదనంతో సృజన దర్శనం, స్థలాన్ని కాలాన్ని జయించే మానవ శక్తికి సంకేతం. గడియారం చేతులు రెండూ కాలాన్ని శిశువులా తేలిగ్గా నడిపిస్తాయి. కాళ్ళు భూమినీ చేతులు ఆకాశాన్నీ హత్తుకొని మును ముందుకు పోజూస్తుంది మనిషి జీవితం. మనిషిలో స్వప్నం మనిషిని పైకెత్తేస్తుంది. మనసులో కిరణం మనిషి నిజం చూపిస్తుంది.

12. ఎన్నటికీ జాపకం చేస్తుంది మల్లె పూవును చూస్తే మనిషి రూపం జ్ఞాపకం వస్తుంది. సంస్కార ప్రసారంతో ధవళ ధవళ కీర్తితో. గులాబి పూవును చూస్తే మనిషి రూపం జ్ఞాపకం వస్తుంది ఉత్సాహ శిఖరంతో అనురాగ హృదయంతో. మోదుగ పూవు ఎదురయితే మనిషి రూపం జ్ఞాపకం వస్తుంది జన పద బంధువై, ప్రాక్ రూప చిహ్నమై. మొగలి పూవు కనిపిస్తే మనిషి రూపం జ్ఞాపకం వస్తుంది శ్రేణుల సమాజంలో జీవన సహభావంతో. ఒక పూవు చీకటి బాగ్ నుండి బయట పడొచ్చు ఒక పూవు మంచు కర్చిఫ్ నుండి సైగ చేయొచ్చు ఒక పూవు వెలుగు కేస్ నుండి పలకరించొచ్చు. నేను నా కవిత్వంలో ఎప్పటికీ జ్ఞాపకం చేసే పూవును

మానవతా మనోజ్ఞమై, జీవన రుచి చిహ్నమై.646 మనిషిలో అనుమానం ఎదురవుతుంది ఘర్షణలో ముష్టిబంధంతోనే కాదు, మానవ బాంబుతోనూ, ప్రతీకారం గాలిలో నిప్పులా ఎగసి పడుతుంది క్షమా హస్తం గాలిలో మంచులా పారాడుతుంది. బాహువుల మధ్య బంధించాలనుకునే ఆదర్శం, సందులో నుండి చిన్ని పక్షియై ఎగిరిపోతుంది. బహు తేలిగ్గా జారిపోయే కలల్ని మూట కట్టుకొని పోయే కన్నా,

13. అందీ అందని పక్షియై బరువైనా జారిపోని వాస్తవాల్ని మోసుకొని పోవడం సులభం. ప్రవాహాశ్వంపై రవిలా పయనించే నాలో సమాజం అల అలయై తాకుతుంది, కదలుతుంది పై నుండి కొత్త అలలతో ప్రవాహం మార్పుకి సంకేతం. కట్ట వేసిన నీటిలో నీరజం, సహనానికి పొందిన బహుమానం. మూసిన సమాజం తలుపులు తెరచే లోపల బయట నుండి కిరణం ప్రవేశించే లోపల, హింస ఎటు వైపు నుండి దూరేదీ తెలీదు సహనం ఎటు వైపుకు మరలేదీ తెలీదు. నేరంలో వాస్తవానికి పైకి కన్పించని హేతు బీజం దరిద్రమో అన్యాయమో అవమానమో అణచివేతో! దరిద్రం అవనిపై హద్దుల్ని అతిక్రమింపజేస్తుంది అన్యాయం రవిని చూపుడువేలుతో ప్రశ్నిస్తుంది.

14. స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్ అవమానం చేతిలో ఎరుపు బల్బుని వెలిగిస్తుంది అణచివేత ఆకాశాన్ని పిడికిట్లో బంధింపజూస్తుంది. దీనికై నిరీక్షణ! శిఖర శిఖరంపై

దీనికై అన్వేషణ హృది హృదిలో దీనికై స్పందన అణువణువునా దీనికై ఆలోచన పదపదంలో. చెట్టుకి కట్టేసి మనిషిని సమాజంలో చెట్టును సైతం తగలేసే దృశ్యమూ కన్పించకపోదు. ఊహ ఆకులా తేలిగ్గా రాలుతుంది బాధ రాయిలా బరువుగా దొరలుతుంది. వనిలో హరిణం గంతులేస్తూ కనిపిస్తుంది దిశగా అశ్వం పరుగు తీస్తూ పోతుంది. తలుపులు మూసినా కిటికీ నుండో సందునుండో వదనంపై కిరణం గులాబిలా వాలుతుంది. గుండెపై గాయాన్ని తనలో హత్తుకుంటుంది గుండెకూ గులాబికీ భేదం లేదనిపిస్తుంది. అడపా దడపా కిరణంపై దాడి జరక్కపోదు అపుడది చేతిలో ఆయుధమై కూడా నిలవచ్చు! ఆలోచనా జలంలో లోతుల్ని చూపిస్తుంది. అనుభవానికి ఎత్తు వంపుల రేఖాచిత్రాన్నిస్తుంది. వెలుగు నుండి ప్రశ్నను విడుదల చేస్తుంది. వెలుగులో పరిష్కారాన్నీ సూచిస్తుంది కిరణం ప్రగతికి వాహం కిరణం స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్. 647648

II. కిరణ పథం

3. స్విచ్ ఆన్ కొత్త ప్రపంచంతో మజిలీ వేరవుతుంది కొత్త స్పందనతో అస్తిత్వం మారుతుంది.

15. గమ్యం నుండి గమ్యానికి మనిషి మనిషి పరిచయంతో కొత్త కోణమేర్పడుతూంది.

మజిలీ మజిలీకీ దూరదూరం సమాజం దగ్గరవుతూంది. రూపం అరూపం ఒకదానివెంట మరొకటి వైరుధ్యం సహయోగం ఒకదానితో మరొకటి. అనుభవ చలనంలో బ్రతుకు పాఠ్యగ్రంథమవదు నిర్ణయ సూచిని బట్టి ప్రయోజన శక్తులు కదలవు. నిష్కానికో మంత్రం చదివినా రూపాయికో పద్యం అల్లినా లో విలువల చక్రాలపైనే మనిషి మహిత భవితవ్యం. ఒత్తిడి ఎక్కువయినకొద్దీ విలువలు ప్రశ్నకు గురి అవుతాయి. కొత్త విలువలతో కొత్త మజిలీతో చిరునామా మారుతుంది. పది తలలున్నా చేసే ఆలోచన ఒకటే పది కాళ్ళు ఉన్నా చేరే గమ్యం ఒకటే అస్తమయం ఎరుగని సూర్యుడు మనిషిలో మనిషి కిరణానికి భేదం లేదు, పయనానికి హద్దుల్లేవు. కిరణం వెంట కిరణం, పదం వెంట పదం వాక్యంలో సరికొత్త అర్థంకై అన్వేషణ, పయనంలో. ఊరు ముద్ర స్మృతిలో ఈదుతూ కన్పిస్తుంది ధైర్యంలో ఆశ, కొండల్నీ లోయల్నీ దాటిస్తుంది నిర్భయంగా ప్రేమ నెత్తుర్నీ గాయాల్నీ తుడిచేస్తుంది మానవత మెరుపై హృదిహృదినీ సూత్రంలో బంధిస్తుంది. మాటలు నేర్చిన చిలక మౌనంగా ఉండలేదు ఉపదేశం పలుకుతుంది! ఎవరి దారి వారిదే! చివరకు.649 సమయం మేఘమవుతూంది, ఆశ ఆకాశమెక్కేను, కాని వెలుక్కి ముసుగేస్తూంది, సూర్యుణ్ణి మాయం చేస్తూంది సందేహాల్ని మెరుస్తూంది, సమస్యల్ని గర్జిస్తూంది సమయం మేఘమవుతూంది, మనిషి దీన్నే కోరేను. మండే గాయాల్ని తుడిచీ బాధల్ని మరిపించే మేఘం, కొత్త ఊపిరితో సమాజ రూపానికి ఆయువు పోస్తూంది. లలిత లలితంగా కదలుతూంది, కఠోరంగా శబ్దిస్తూంది కరుణ చిలుకుతూనే, కత్తుల్నీ మెరపిస్తూంది. నేలపై జలదం లిపి, మనిషి మనిషికీ బాగా తెలుసు దున్నే నాగలికి తెలుసు! నేలపై విత్తుకు తెలుసు. నాలుగు మబ్బులు కలిస్తే చాలు! నిరభ్యంతరంగా చినుకులతో మెరపులతో ధారా సంవేదన ధునితో సంగీత కచేరినో కవితా సమావేశాన్నో తలపిస్తుంది.

జలదం కురిసేముందు వాతావరణ ప్రాంగణం రైల్వే ప్లాట్ఫార్్మ పైకి రైలు చేరేముందు కదలే కోలాహల జనసమూహాన్ని తలపిస్తుంది. మేఘానికి ఎడారీ, వనమూ భేదం లేదు పిల్లలకు మహాఇష్టం! పెద్దలకు చిరుభయం! మేఘం మేఘానికీ జనస్వామ్యమతికీ ఆగడం తెలీదు. జనచేతనకూ యువశక్తికీ విరామం లేదు.

16. సమయ మేఘం

17. ఆయుధం చివర ఓ పూవు! జలధి వీపుపై పడవల్లా గగనాన కదలే మేఘం ఏకాంతం నుండి బయల్దేరీ సమాజానికే అర్పితం. పిల్లల మనసులో కొత్త అనుభవం రెక్క విప్పుతుంది వృద్ధు మనసులో పాత స్మృతులు గంతులు వేస్తాయి.650 మబ్బు ఎత్తునీ దూరాన్నీ కోరుతుంది నీరు, లోతునీ ప్రసారాన్నీ కోరుతుంది. ఆశకు హద్దుల్లేవు, కల్పనకు నియతి లేదు. చంద్రుడు వెండి నాణెం అవచ్చు సూర్యుడు బంగరు నాణెం కావచ్చు. వెండి నాణెం కోసం ఆరాట పడినా బంగరు నాణెం కోసం ఆవేదన పడినా హేతు గతిపైనే, వాస్తవ జీవిత చలనం! తరాల సంస్కృతీ ప్రభలోనూ చీకటి వీడని మనిషిలో జలదంతో ఆయుధం చివర ఓ పూవు పూస్తుందనే ఆశ! సూర్యుడో వైపునుండీ చంద్రుడో వైపునుండీ మానవతా సుమం కోసం వెదుకుతూనే ఉంటారు. కొండల్ని తొలిచే సాహసంతో హింసకు వేసిన ద్వారం నుండీ శ్రేణులుగా హంసలే కాదు, మాలలుగా మబ్బులూ వస్తాయి. తపించే మనిషికై స్నేహబిందువుతో శాంతి సందేశంతో.

టార్్చ చేసిన రైలు పెట్టె తగలబడిన మనుషులతో బొగ్గు కుప్ప అయింది. బాంబులు ప్రేలీ మంటలు రేగీ ఇళ్ళకు ఇళ్ళు ఆవాసం అగ్నుల్ని తొడిగినట్లుంది. తలకు పొగల్ని చుట్టినట్లుంది. కమురు వాసనతో శరీరాలు నేలపై ఆరీ ఆరని దివిటీల్లా పడి ఉన్నాయి. గ్రెనైడ్లతో బులెట్లతో రక్తసిక్తమైన అక్షరధామంలో

18. చీకటి చరణం క్రింద పిల్లలూ పెద్దలూ నేలపై పగిలిన ట్యూబ్ లైట్ లా పడి ఉన్నారు.651 ఒక్కొక్క విషాద ఘటన మధ్య క్షణాలు అగ్గిపెట్టెలో నిప్పు పుల్లల్లా ఎపుడు బయట పడి గీయబడి జ్వాలారాగం వినిపించేదీ తెలీకుండా ఉంది. అమాయక జనంపై మృత్యువు ఇనుప గోళ్ళతో పొంచి ఉంది రాజకీయ వ్యూహంలో మృత్యువు జయకేతనాన్ని విప్పజూస్తుంది. తూటా దూరిన దేహం నుండి మానుషీయం దెబ్బతిన్న పక్షిలా గిలగిలలాడుతూంది. చుట్టూ కళ్ళు ఆర్ద్ర కిరణం కోసం ఎదురు చూస్తున్నాయి చుట్టూ ముఖాలు ఉదార పవనం కోసం వేచి చూస్తున్నాయి. రాయి నుండి పెటో బాంబు వరకూ ఆటవిక ఘట్టనలో ఈ గాయాలు, ప్రజాస్వామ్యానికే కాదు మానవ చిర సంస్కృతికీ చెరగని ప్రశ్నల చిహ్నాలు! ఇదో జాతి మతం ప్రాంతంపైనే కళంకం కాదు మానవ సమాజవదనంపై వేసిన చీకటి చరణం! అనల ప్రవాహంలో సమయం మునిగి తేలుతూంది ముక్కలు ముక్కలై కాలం కదల్లేని స్థితిలో పడింది. పట్టపగలు మంటలతో మారణ కాండ నర్తిస్తుంది. రవి కిరణం అడుగు వేయడానికి భయపడుతూంది. రాత్రికి రాత్రి పొగలతో ధూమ పంక్తులు నడిచేను

శశి కిరణం చేయి చాచేందుకు భయపడుతూంది. నిజం నెత్తురోడుతూ అనాథలా భ్రమిస్తూంది నిలిచి నిలిచి మధ్య మధ్య గమ్యంకై వెదుకుతూంది.

19. దొరకని వెలుగు భాష చెదరిపోతూంది మాట బొమ్మ ముక్కలైపోతూంది అర్థం గంధాన్ని కోల్పోతూంది, మిగిలేదొకటే ఇక! ఎవరో కాదు! 'కీ’ ఇస్తే రెండు కట్టెలపైన నడిచే మనిషి! ఉపదేశానికీ ఆచరణకూ మధ్య అఖాతం రక్తసిక్త జలాలతో నిండిపోతూంది. కత్తిపోట్లకూ విస్ఫోటాలకూ ముక్కలు ముక్కలయిన సమయ దర్పణం సందుల్లో నుండి పరుగెత్తే మనిషి నీలిబింబం! ఎవరూ గుర్తుపట్టలేకుండా ఉంది! వెండి ప్ళరంలో బహుమానంగా మానవత ఎదురవదు దీనికెన్ని అవరోధాలో! విరోధాలో! దొరికినట్లే వెలుగు దొరక్కుండా పోతూంది. దూర దూరం నుండి ఎగసివచ్చే పెను తుపాను ఒకే ఒక సమయ చపేటంతో చెదరిపోతుంది. రాలే ఆకులో మిగిలిన చిట్టచివరి కోరిక నక్షత్రమై పూవునో పండునో స్వప్నిస్తూంది. గ్రీష్మంలో మామిడి పూస్తేనే ఫలిస్తేనే సృష్టికందం మనిషిలో ఎద పలికితేనే ఒలికే తేనే బ్రతుక్కి అందం. మనిషిలో భయంకరమైన కోరిక ఏదో సమయం

20. జన దర్పణం ముందు అడవినుండో గుహనుండో బయటపడే జంతువో మృగమో కావచ్చు. మనిషిలో పయనం ప్రవాహం కావడం జీవితం మనసులో అనుభవం సరస్సు అవడం అవసరం! బెజ్జం నుండి జారే మట్టి కుండలో నీరులా సమయం కదలిపోతూంది! క్షణాల్ని నెడుతూ!653

జీవితం చెట్టుకు పూచే పూవూ కాదు, పండూ కాదు, చలనంలో ఘర్షణతో బంధంతో నిరంతర పరిణామ నవం. మృత్యువు చుట్టుకున్న మానవ బాంబు విస్ఫోటంతో కిరణాలు పొగచూరేను! పూలు గాలిలో మాడిపోయేను! జ్వాలా శలాకల బోనులో సూర్యుణ్ణి ఆదుకునే సాహసం ఎవరికుంది? ఒక్క మానవతా హిమ హృదయానికి తప్ప! అనల సదృశాలైన ప్రశ్నలకు అనలసమాలైన జవాబుల్లో, చేసేదేముంది? ఎదలో ఉదార జలదంకై నిరీక్ష తప్ప! ఒక్కోరోజు ఒక్కో పుటలా తిరిగిపోతూంది పుట పుటలో వాక్యాలు ప్రయాణ చిహ్నాలైపోయేను. అలసిన కను రెప్పలపై రాత్రి నెమలి ఈకలా కదులుతూంది తెరచిన కళ్ళ ఎదుట సమయం! జన దర్పణమై నిలుస్తుంది. రణమో రణసదృశమో! ఎవరికొరకు? మారణం ఏ నేతలోనో జృంభమాణ అహంభావ తృప్తికై. వ్యూహంలో సైనికులై అడవుల్లో కొండల్లో ఉదగ్రులై పొగల్లో సెగలతో అనల సదృశమూర్తులు! ఎక్కడో పేలిన ధ్వని సూటిగా శత్రువుల్ని మెరపిస్తూంది గాయాలతో బయటపడొచ్చు, ప్రాణాలూ ఎగిరిపోవచ్చు. గన్ మ్రోతకు చెట్లు వణకేను, గిరులు నివ్వెరలో మునిగేను ఈనాటి రణానికి రాత్రీ పగలూ భేదం లేదు ఈ పోరు తమకోసమేనన్నట్లు ఉత్సాహపడేరు ఇరువురు నేతల చేతలు కలిస్తే వీరు, ఎవరి దారి వారిదే. ఇక్కడ గుండె ఇనుప గుండె అయితే తప్ప నిల్వడం కష్టం తీరిక వేళలో ఊహలో మనస్సు పుష్పగుచ్ఛమవుతుంది.

21. రణం రణ సదృశం పరివార వాతావరణాన్ని కోరే మనుషుల కళ్ళు రాత్రి నక్షత్రాల ఆకాశాన్ని చూచి స్తిమితపడేను. సమయం అనల కంటకాల్లో చిక్కుకున్నట్లుంటుంది. హతులే కాదు క్షతులూ వారి బంధువులూ మిత్రులూ ఎందరో! వీరి కన్నీరు తుడిచేందుకెన్ని చేతులయినా చాలవు వీరి జీవితాల్ని సరిదిద్దేందుకు విధి సాహసించడం లేదు హతులై భర్తో తండ్రో, కొడుకో, సోదరుడో, అభద్రతలో

తెగిన దండ నుండి ముత్యాల్లా ఎవరికి వారు జారిపోయేరు. బొమ్మతో వర్తమానం! చేతిలో నిలిచినట్లుంటుంది బొమ్మతో భవిష్యత్తు! తన అంచుల్లో ఉన్నట్లుంటుంది. ఏ గీత మచ్చ లేని అద్దంలో సూర్యునిలా శిశుహృదిలో బొమ్మ అస్తమయం ఎరగని బింబం! అడుగులు తడబడుతున్నా బొమ్మ చేతిలో ఉండాలిసిందే! పడుకున్నా నిద్రిస్తున్నా బొమ్మ ప్రక్కనే ఉండాలిసిందే! తనకన్నా ముందు బొమ్మకేసే ఆకలి గుర్తుకువస్తుంది తనకన్నా ముందు బొమ్మ పొందే ఆయి! బాధ! తెలుస్తుంది బొమ్మ జారిపోతే గుండె జారినట్లుంటుంది జీవిత బంధమేదో తెగిపోతున్నట్లుంటుంది. బొమ్మ గురించి ఊహ! సీతాకోక చిలుకలా తిరుగుతుంది బొమ్మ గురించి ఈహ! ముళ్ళులేని గులాబిలా హత్తుకుంటుంది. తనతోపాటు దీనికీ నిద్ర! మెలకువ! దుఃఖం! సంతోషం! ఏ రహస్యమూ లేదు! అంతా సశబ్దమే! సప్రకాశమే! ఒక మెట్టు ఎక్కితేనే మరో మెట్టు ఎదురయ్యేది ఒక అల కదలిపోతేనే మరో అల కదలివచ్చేది తేలికైన మంచు అద్దిన ఉదయం, శిశువు మనస్సు మంచు అదృశ్యమై యువకవోష్ణమవుతుంది. చిన్ని లోకం నుండి పెద్ద లోకం పరిచయమవుతుంది అమ్మానాన్నతోపాటు మోడల్్స మరొకరు మరొకరు ప్రవేశించేరు. క్రితం వరకూ ఉన్న స్థితి ఇపుడు చెదరిపోతూంది కదలే పెద్దల చేయి పట్టుకొనీ చిన్నారులు భుజాలపై కూర్చునీ శిశుమూర్తులు! కళ్ళలో నీరు ఎండి గ్రీష్మంలో బావుల్ని తలపించేను ముఖంలో రాగం తరిగి శిశిరంలో తరువుల్ని తలపించేను. ఎక్కడో పక్షి! భయపడుతూ భయపడుతూ ఎగురుతూంది అక్కడో ప్రవాహం! పాట మరచి ఆట నిలిపి కదలుతూంది. శిశువుకు చేతిలో బొమ్మ ఆనందధామం ఎపుడైనా ఎక్కడైనా మాట్లాడే అవకాశరూపం తనలో కదలే ఊహల్ని బొమ్మకు చెప్పేను ఆ బొమ్మ చెప్పలేని మాటలూ తనే పలికేను. చిన్ని చిన్ని లహరుల్లా కదలే అడుగులతో

22. బొమ్మతో అనుబంధం ఆటతో పాటతో చేతిలో బొమ్మతో స్వేచ్ఛకు ఆరాటపడేను ఎవరైనా ఆపితే భయంతో పరుగెత్తే శిశువు నెమలి ఈకల చేతుల్ని! అమ్మ అందుకునేను. శిశువుకు చేతిలో బొమ్మ విలువైన వస్తువు దీనిముందు స్వర్ణం కరెన్సీ అయినా దిగదుడుపే వెచ్చని మాతృ హృదయం తప్ప! ఆమె చల్లని చేతులు తప్ప! పరిమితుల్లో నుండి బయటపడే కోరికతో ఎక్కడికక్కడ తలుపులు తెరుచుకునేను ఇంతవరకూ స్వార్థమెరుగని శిశుహృదయం లౌకిక ముద్రలతో రేఖలతో రూపం మారేను. క్రమంగా తనకూ బొమ్మకూ భేదం లేకుండా పోతుంది మెల్లగా తననుండి బొమ్మ దూరమయిపోతుంది! మనస్సులో దిగిపోయి, ఎక్కడో నిలిచిపోతుంది! వెనకనుండి కదిలించే బొమ్మలే లేకపోతే! అంతా శూన్యమే!656

4. సృజనకు స్విచ్ ఆన్ చేస్తే చీకట్లో బల్బు పూలపందిరి అవుతుంది స్విచ్ ఆన్ చేస్తే దారిలో మందుపాత్ర మృత్యువు అవుతుంది బ్రతుకులో వ్యూహరచన ఇప్పటిది కాదు మనసులో రణేచ్చ ఇప్పటిది కాదు. గునపానికో బాంబుకో కూలిన శిథిలాలు శకలాల సమాకలనంతో నిర్మాణం ఎన్నటికీ కుదరదు. మనిషితో మనిషి పోటీ పడినప్పటిదీ రణం మనిషితో మనిషి బ్రతికే కథతోనే బంధం ఆరు ఋతువులూ మనిషిలో భ్రమిస్తూంటాయి ప్రకృతి క్రమంలో కాక, జీవిత విధంలో. ప్రతిరోజు చేతిలో ఖడ్గ కిరణాలతో అవతరించదు ప్రతిరోజు చూపులో హంసీ యానంతో నిష్క్రమించదు. స్పందనతో హృదయం, చలనంతో సమాజం మనిషి హృదయంతో సమాజం, పృథ్వీ సహనంతో సమాజం

విజయంతోపాటు అపజయాన్నీ వహిస్తుంది మేధావితో పాటు ఉన్మాదిని సహిస్తుంది. ఒక్కో అల క్రమం తప్పని ఒక్కో స్థితి ముద్రతో సముద్రాన్ని చూస్తే సమాజం గుర్తుకువస్తుంది. రంగురంగులతో వివిధ రేఖలతో భిన్న కోణాలతో ఒక్కొక్కపుడు సమాజం! ఆకాశాన్ని తలపిస్తుంది. మెరపులతో పిడుగులతో భయపెడుతుంది కాని మబ్బులతో చినుకులతో ఆర్ద్రతనూ చూపుతుంది.

23. ప్రతిరోజు

24. స్పందనతో నేలపై చిందే నెత్తురు చిత్రంతో జీవితాన్ని ప్రదర్శించడం గుండెలో దిగే బాకులోయతో బలం విలువ కొలవడం శ్మశానానికో సమాధికో కొత్తదారులే వేయడమే మనిషిలో మానవతా ప్రవేశానికి ద్వారాలను మూయడమే. చీలికలో పేలికలతో సమాజాన్ని ఒకటిగా నిలిపలేని హింసకు వేసే ద్వారం నుండి హంసల్ని నడిపించలేం. భీభత్స కాండ నుండి శాంతిని మీటాలనుకోడం వికటించిన మేధతో ఉన్మాదంలో పోటీ పడడమే. ఎంత పెద్ద జయస్తంభయినా గగనం ముందు శిశువే! ఎంత మండే సూరీడయినా నీటి గ్లాసులో తేలాలిసిందే! స్విచ్ ఆన్తో శబ్దం అర్థాంతరం పలుకుతుంది. స్విచ్ ఆన్తో మనస్సు కొత్త జగం చూపుతుంది. కిరణం కదులుతుంది, పేపర్ పయి స్క్రీన్ పయి లిపితో శబ్దంతో రేఖలతో చిత్రంతో. దీనికి రహస్యం లేదు, సంఛన్నమూ లేదు ఉందొకటే మనస్సు పలికే విధం, చూపే పథం. కిరణం కదలుతూంటే వెనువెనుక నుండి పక్షులు శ్రేణులు శ్రేణులుగా కదులుతాయి. పూలు పంక్తులు పంక్తులుగా అమరుతాయి. మనుషులు పాత్రలు పాత్రలుగా వెలుస్తారు.

కిరణం ప్రసరిస్తుంది బహువిధ కోణాల్లో ఇది నిజజీవితానికిస్తుంది వివిధ రూప నిర్మాణం మిత్రమై బంధువై అతిథియై అవతరిస్తుంది దీనికో సమయం లేదు. పగలైనా రాత్రి అయినా సరే!

25. కొత్తజగం

26. సృజన కిరణం దీని సృజన రూపమేదైనా కావచ్చు! దశదశల్లో సూర్యుడో! దీపమో! ఆత్మో! కిరణం కదులుతుంది చీకట్లోనూ మస్తిష్కంలో అనలమై ఉత్సాహంతో, అలయై ఉదారంతో. ఫాలంపై వాలుతుంది, కళ్ళలో సరిస్తుంది. మనసును బంధిస్తుంది, ఆశా సూత్రబంధమై. శాంతికీ ప్రేమకూ ద్వారరూపమవుతుంది మాటకూ పాటకూ ఆర్చి అందమవుతుంది. కిరణగమనం? శూన్యం నుండి శూన్యానికి మనిషి పయనం! శూన్యం నుండి శూన్యానికి మధ్య అవనీ ఆకాశంతో ప్రపంచం మధ్య శాంతి సంఘర్షణతో సమాజం. అద్దం లాంటి మౌనం సచిత్రమవుతుంది మౌనం లాంటి శబ్దం బహ్వర్థకమవుతుంది. నలువైపుల మహా శూన్యం గుండ్రంగా దిశదిశలో తలుపులు తెరచే ఉంటాయి ద్వారం నుండి ద్వారానికి జీవిత చలనంలో కిరణంతో శూన్యం పరిపూర్ణత పొందుతూంది. కిరణం కదలుతుంది పేపర్ పయి స్క్రీన్పయి జీవితాన్ని అల్లుతుంది తంతువాయు పటంలా సమాజాన్ని నిర్మిస్తుంది, శక్తుల సమవాయంతో కిరణం మానవతకు సంకేతం, సృజనకు స్విచ్ ఆన్. మాదిరాజు రంగారావు కృతులు - 1953-2025 A) స్వేచ్ఛా కవిత్వం

- I. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - మొదటి సంపుటం రచనా కాలం 1953 2002 i. స్వేచ్ఛా నవం : 1. మానవీయం 2. పడగెత్తిన ఉదయం 3. ముక్తధాత్రి 4. ఇది వియత్నాం 5. యుగ సంకేతం ii. 6. ఆవాహనం iii. 7. ముక్తకాలు. iv. సమయ దర్పణం : 8. నాలో ప్రవహిస్తోంది నది 9. నాకు జ్ఞాపకముంది v. 10. కిర్మీరం 11. మనోభూమికలు vi.

వర్తమానం

స్క్రీన్ పై : 12. వెలుగులో ఈ నేలపై 13. మేల్కొన్న ఈ సమయం 14. శబ్దమయి ప్రాణమై

15.

అగ్నిమయం జీవితం 16. కాలాన్ని నిలిపి క్షణం 17. ఈ తరం స్వరచిత్రం 18. అశాంతి

ఆర్కెస్ట్రా

19. వర్తమానం స్క్రీన్పై Vii. 20. అగ్ని నుండి ఆనందానికి viii. ఈ శాతాబ్ది రెక్కలపై 21.

జైలు

కార్నర్ నుండి 22. ప్రయాణం నుండి ప్రయాణం 23. డైరి దర్పణంలో 24. ఈ శతాబ్ది

రెక్కలపై

25. శాంతి స్వప్నం ix. అగ్నిపిఠం 26. క్రాస్ ఫైర్ 27. సీజ్ ఫైర్ 28. నేడు రేపు మధ్య X. 29. కిరణ పథం 30. స్వేచ్ఛకు సిగ్నెల్ *II. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - రెండో సంపుటం రచనా కాలం 2003 - 2012 31. అభిషేకం 32. ఆగమనం 33. ఎప్పటికీ కొత్తే 34. సృజన దర్శనం 35. మరో వైపు 36. హృదయ మేఘం 37. సమకాలీనం 38. అభినవ యానం 39. ఆత్మ బంధం 40.

సృజన

మేఘం 41. ఉగ్ర చరణం 42. సవారంభం 43. గిఫ్ ప్యాకెట్ 44. నవ దర్శనం 45.

పునర్దర్శనం

46. నడిచే వెలుగు చుట్టూ 47. అపూర్వ 48. అజ్ఞాతం నుండి 49. రోజు వస్తుంది 50.

ఉద్యమ

చరణం 51. ఆల్బంలో ప్రజాస్వామ్యం 52. అద్దంలో ప్రజాస్వామ్యం 53. ప్రవాహంలో

ప్రజాస్వామ్యం

*III. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - మూడో సంపుటం రచనా కాలం 2013-2015 54. ఖడ్గం కన్నీరు కార్చదు 55. చార్ ధామ్ 56. ఆల్ ఇన్ వన్ 57. ఉద్యమ పథం 58.

అడవిలో

ఆయుధం 59. చెదరిన ప్రజాస్వామ్యం 60. గాయ పడిన ప్రజాస్వామ్యం 61. ఈనాటి నిజం 62. ఇంకా బహు దూరంలో ప్రజాస్వామ్యం 63. సంస్కృతి హృదయం నుండి 64.

తెలంగాణ

స్వరం, ఆత్మబంధం *IV. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - నాలుగో సంపుటం రచనా కాలం 2015 నుండి 2018

65. వర్తమాన స్వనం 66. లైన్ క్లియర్, 67. వర్తమాన వాస్తవం 68. వర్తమాన లహరి 69. వర్తమాన యానం 70. వర్తమాన సంకేతం 71. ఇదే దారి 72. నవ మానవం 73.

ప్రపంచీయం

74. హృది కిటికి నుండి 75. కార్నర్ కవితలు V. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - ఐదో సంపుటం రచనా కాలం 2017 నుండి 2019 ఇది జీవితం : 76. ప్రశ్నలతో ఇప్పటికీ 77. బ్రతుకులో కవితయై 78. గమ్యంపై గురితో 79. అస్మితలు, అస్తితలు 80. వాస్తవ చక్రంపై 81. ఎవరి దారి వారిది 82. అశాంతి పరిచయం

83.

కవిత నా ఆత్మ 84. కాలం కప్పులో 85. నిప్పు రెక్కలపై 86. సమాప్తి కాదు 87. కాలానికి కృతజ్ఞతలు 88. సమయ పథం 89. ఇది అందరిదీ 90. సమాంతరం 91. ప్రాణం కన్న మిన్న

92.వర్తమానం

ఆనవాలు

93.

నీడ

నుండి

వెలుగులోకి

94.

అక్షర

ముకురం

95.

జీవితం

స్వతంత్రం

96. కాలంతో నేను 97. కర్తవ్యంలో కవిత VI. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - ఆరో సంపుటం రచనా కాలం 2019 నుండి 2020 98. ఏది కవిత 99. వర్తమానం ముందుకే 100. మార్పుకు సిగ్నల్ 101 కవిత ప్రభుతతో 102 హృదయ దర్పణం 103. నేను నేనే 104. స్వేచ్ఛలో స్వతంత్రం 105. భవితకు

సంకేతం

106. అక్షరంలో స్వేచ్ఛ - సమాజ యానం 107. స్వేచ్ఛలో బంధనం 108. కాక్టెయిల్ *VII. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - ఏడో సంపుటం రచనా కాలం 2020 నుండి 2022 109. రేపటికి రిజర్వులో 110. అక్షతం 111. లాక్ డౌన్ 112. వర్తమానం మెట్లమీంచి 113 అజేయం 114 ఈ వారం కవిత 115. గుడ్ బై 116. అక్షర హృదయం 117. గాయ

పడిన

శాంతి 118. వార్తలో కవిత 119. నిప్పులపై మేఘం 120. తెలియని వాస్తవం *VIII. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - ఎనిమిదో సంపుటం రచనా కాలం 2022 నుండి 2023 121. మార్నింగ్ వాక్ 122. విప్లవ ప్లవనం, స్వేచ్ఛలో మనోజ్ఞం 123. అదృష్టం 124.

మేల్కొన్న

కవిత 125. ఆగని పయనం 126. కవిత్వమొక థెరపి, తెలంగాణ స్వరం *IX. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - తొమ్మిదో సంపుటం రచనా కాలం 2023 127. హృది నుండి హృదికి 128. రౌండ్ టేబుల్ 129. మానస తంత్రులపై 130. సరికొత్తగ 131. ఆశానవం 132. మౌనం మాట్లాడుతుంది 133.శిల నుండి రసాకృతి 134. అశాంతి

చక్రంపై

135. మేనిఫెస్టొ X. స్వేచ్ఛా కవిత్వం - పదో సంపుటం రచనా కాలం 2024 136. కవిత సర్వ స్వతంత్రం 137. ఇది మలి తెలంగాణ 138. నిజయానం (బొన్సాయ్